Czym jest darowizna i kiedy wchodzi w skład masy spadkowej?

Darowizna to umowa, w której darczyńca przekazuje składniki swojego majątku innej osobie. Z założenia osoba, która dzieli się swoim majątkiem, nie wymaga żadnej zapłaty. Darowiznę można przekazać organizacji działającej na różne cele społeczne lub bliskiej osobie. Jest przekazywana w roku podatkowym, z którego się rozliczamy. O kwotę darowizny pomniejszana jest także podstawa do opodatkowania. Przed płatnikiem stoi obowiązek sprawozdania otrzymanych darowizn, o ile były podstawą do odliczenia podatkowego u darczyńcy. Sprawdź, co warto wiedzieć, zanim darowizna od rodziców czy organizacji stanie się częścią Twojego majątku.

Kto może być darczyńcą?

Darczyńcą mogą być osoby fizyczne oraz prawne. Mogą je przekazywać zarówno firmy, jak i stowarzyszenia na rzecz innych. Przyjąć majątek może fundacja lub zarejestrowane stowarzyszenie. Darowiznę można przekazać na wybrane działania statutowe organizacji pozarządowej. Dodatkowo darczyńca może odliczyć ją od podatku, jeżeli spełni odpowiednie warunki. Zgodnie z zapisem w ustawie o podatku od osób fizycznych, można odliczyć darowizny przekazane na cele zawierające się w sferze zadań publicznych, organizacjom oraz przekazanym na cele kultu religijnego. Często formą wsparcia jest również darowizna od rodziców czy dziadków.

Podatek od darowizny

Ogólnie przyjęte normy mówią, że podatek od darowizny wyniesie od kilku do nawet 20% wartości. Może to być spora kwota, dlatego warto dokładnie przemyśleć, czy będzie to opłacalne. Istnieją jednak przypadki, kiedy nie trzeba będzie płacić. Darowizna bez podatku do wysokości kwoty odpowiedniej dla poszczególnych grup jest jak najbardziej możliwa. Wartości kumulują się przez pięć lat, co oznacza, że jeżeli ich wartość przekroczy kwotę wolną, to podatek od darowizny musi być uiszczony.

Ile wynosi darowizna bez podatku od osób bliskich?

Majątek poprzez darowiznę można przekazać również osobom bliskim. Darowizna w rodzinie nie oznacza wyjątku. Podobnie jak w przypadku spadku trzeba spełnić obowiązek podatkowy. Wysokość stawki waha się od 3 do 20% wartości liczonej od przekroczenia kwoty wolnej od podatku. Wyróżnia się trzy grupy – do pierwszej zalicza się małżonka, zstępnych (np. syn, córka, wnuki, prawnuki), wstępnych (np. matka, ojciec, dziadkowie), pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów. Kwota darowizny bez podatku w 2022 roku dla tej grupy wynosi 9637 zł. W drugiej grupie znajdują się zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych. Grupa III obejmuje nabywców. Dla każdej z grup obowiązuje inna kwota darowizny bez podatku. Jeżeli wartość dóbr ją przekracza, konieczne jest zgłoszenie darowizny do właściwego urzędu skarbowego i udokumentowanie tego faktu.

Darowizna a spadek

Darowizna bez podatku oraz ta opodatkowana może być wliczona w skład masy spadkowej. Niektóre przedmioty mogą być uznane jako część majątku spadkodawcy, a co za tym idzie, można zażądać zachowku od osoby, która otrzymała darowiznę. W skład spadku nie wchodzą małe darowizny, które przekazuje się zwyczajowo – prezenty z różnych okazji, a także tych, które dokonały się przed więcej niż dziesięciu laty (liczone od dnia zgonu spadkodawcy), pod warunkiem, że osoba obdarowana nie jest ani spadkobiercą, ani nie ma prawa do zachowku. Istnieje jeszcze jeden przypadek – do spadku nie wlicza się darowizn, które zostały przekazane w czasie, kiedy zmarły zstępnych nie miał, ale nie później niż do 300 dni przed narodzinami o ile o nich wiemy. Wartość, którą wlicza się do spadku, określa biegły sądowy wedle przepisów prawa spadkowego.

Zarówno przekazanie darowizny, jak i załatwienie formalności w procesie spadkowym generuje sporo emocji. Wymaga złożenia stosownych wniosków oraz w niektórych przypadkach reprezentacji przed sądem. Zanim przyjmiesz darowiznę, warto skonsultować się z prawnikiem. Adwokat z pewnością odpowiednie na wszelkie pytania oraz wyjaśni kwestie związane z opodatkowaniem. Dokładnie określi, ile wynosi darowizna bez podatku oraz kiedy dochodzić swoich praw.